Otomotiv bakım bilgisi pratik ve kolay

Fren Sıvısı Bakımı ve Değişimi

Kısa cevap: Fren sıvısı, kilometreden bağımsız olarak nem çektiği için zamanla bozulur. Çoğu üreticinin önerdiği fren sıvısı değişim aralığı 2 yıl ya da yaklaşık 40.000–60.000 km'dir; hangisi önce dolarsa. Sıvı şeffaf sarı renginden koyu kahverengiye döndüyse, ya da nem oranı ölçümünde %3'ü geçtiyse kilometreye bakmadan değiştirin. Fren sıvısı seviyesi kendiliğinden düşüyorsa bu "eksilme" değil, ya balata aşınmasıdır ya da kaçaktır — ikincisi ciddi bir güvenlik meselesidir.

Fren sıvısı neden "eskir"? Kilometreyle ilgisi neden az?

Bunu ilk kez yıllar önce, kışın dağ yolundan inerken anlamıştım. Fren pedalı normalde tuttuğu yerde tutmuyordu; birkaç viraj sonra pedal yumuşamaya, biraz daha aşağı gitmeye başladı. Panik yaptım, motor freniyle indim. Servis "sıvın su tutmuş" dedi. O gün öğrendiğim şey şu: fren sıvısı higroskopiktir, yani havadaki nemi emer. Hazne kapağındaki havalandırma deliğinden, hortum cidarlarından, hatta lastik keçelerden yavaş yavaş su geçer.

Temiz DOT 4 sıvının kaynama noktası yaklaşık 230 °C civarındadır. İçine %3 kadar su karıştığında bu değer 155 °C bandına kadar düşebilir. Uzun bir yokuş inişinde fren kaliperleri rahatlıkla bu sıcaklığa çıkar. Sıvı kaynayınca hidrolik hatta buhar kabarcığı oluşur ve gaz sıkışabildiği için pedal boşa gider. İşte benim yaşadığım şey buydu ve adı vapor lock. Motor yağında olduğu gibi "kilometre yaptıkça kirlenme" değil, "duruken bile bozulma" söz konusu.

DOT sınıfları arasındaki fark

TipKuru kaynama (yaklaşık)Genel kullanım
DOT 3205 °CEski / düşük performanslı sistemler
DOT 4230 °CGünümüz binek araçlarının çoğu
DOT 5.1260 °CAğır kullanım, performans araçları
DOT 5 (silikon)260 °CABS'li araçlarda kullanılmaz

DOT 3, 4 ve 5.1 glikol esaslıdır ve birbirine karışabilir. DOT 5 silikon esaslıdır, diğerleriyle asla karıştırılmaz. Kural basit: kapağın üzerinde ne yazıyorsa onu koyun. Üst sınıfa çıkmak (DOT 4 yerine 5.1) genelde sorun çıkarmaz, aşağı inmek riskli.

Seviye kontrolü: doğru yöntem

Fren sıvısı haznesi genelde sürücü tarafında, ana merkezin üstünde, yarı şeffaf beyaz-sarı bir kaptır. Üzerinde MIN ve MAX çizgileri vardır. Motor yağı seviyesi kontrolünden farklı olarak burada çubuk çıkarıp silmek yok; dışarıdan bakmak yeterli.

  1. Araç düz zeminde ve motor soğukken bakın.
  2. Hazneyi bir bezle silin; yıllar içinde tozdan mattaşır ve içi görünmez.
  3. Seviye MIN–MAX arasında olmalı. MAX'ın üstüne çıkarmayın; sıvı ısınınca genleşir ve boya yüzeyine taşarsa boyayı kaldırır.
  4. Renge bakın. Yeni sıvı açık saman sarısıdır. Çay rengi ise sınırdadır, koyu kahve ya da siyahsa vakit geçmiştir.

Seviye düşüyorsa ne anlama gelir?

Burada çok yaygın bir yanlış var: "sıvı azaldı, takviye edeyim". Fren sistemi kapalı bir devredir, buharlaşarak eksilmez. Seviyenin yavaş düşmesinin iki nedeni vardır:

  • Balata aşınması: Balata inceldikçe kaliper pistonu daha dışarı çıkar ve haznedeki sıvının bir kısmı hatta gider. Bu normaldir. Yeni balata takıldığında seviye kendiliğinden yükselir. Onun için balata değişimi öncesi hazneyi tepeye kadar doldurmak hatadır.
  • Kaçak: Hızlı düşüş varsa hortumlarda, kaliper keçelerinde ya da ana merkezde sızıntı vardır. Tekerlek iç yüzeyinde yağlımsı ıslaklık, jantın arkasında koyu leke arayın. Pedalın yavaşça dibe gitmesi de ana merkez arızasının klasik işaretidir.

Kaçak şüphesinde takviye yapıp yola devam etmek en kötü karardır. Fren hattı bir kere hava aldığında pedal tamamen boşalabilir.

Değişim nasıl yapılır?

Radyatör temizliği veya hava filtresi değişimi gibi rahatça evde yapılabilen işlerden değil bu; iki kişi ister ve hata payı düşüktür. Yine de mantığını bilmek işinize yarar:

  1. Haznedeki eski sıvı şırınga veya sıvı çekme pompasıyla boşaltılır, yeni sıvıyla MAX'a kadar doldurulur.
  2. Ana merkeze en uzak tekerlekten başlanır. Genelde sağ arka → sol arka → sağ ön → sol ön sırası izlenir (araca göre değişir).
  3. Hava alma nipeline hortum takılır, ucu şişedeki sıvının içine sokulur.
  4. Bir kişi pedala basıp tutar, diğeri nipeli açar, sıvı akar, nipel kapatılır, sonra pedal bırakılır. Sıra bozulmaz.
  5. Her tekerlekten berrak yeni sıvı gelene kadar tekrarlanır.
  6. Hazne asla MIN'in altına düşürülmez. Düşerse sisteme hava girer ve baştan başlarsınız.

ABS ünitesi olan araçlarda tam değişim için cihazla ABS pompasının çalıştırılması gerekebilir. Bu yüzden ben artık bu işi servise yaptırıyorum; maliyeti motor yağı değişiminden pek yüksek değil.

Uyarı işaretleri